PODSTAWOWE KOMENDY
  1. cat - wyświetla zawartość pliku
  2. cd - zmienia aktualny katalog
  3. chmod - zmienia prawa dostępu do pliku lub katalogu
  4. compress - kompresuje plik
  5. cp - kopiuje plik
  6. date - wyświetla aktualny czas i datę
  7. diff - wyświetla różnice pomiędzy plikami
  8. echo - wyświetla argumenty na standardowym wyjściu
  9. file - rozpoznaje typ pliku
  10. find - wyszukuje odpowiednie pliki albo katalogi
  11. finger - wyświetla informacje o użytkowniku
  12. ftp - program do transferu plików
  13. grep - przeszukuje plik w poszukiwaniu danych ciągów znaków lub wyrażeń
  14. kill - zabija proces
  15. lpr - drukuje plik
  16. ls - wyświetla nazwy plików w katalogu
  17. man - wyświetla instrukcje obsługi dla programu
  18. mkdir - tworzy katalog
  19. more - przegląda plik tekstowy strona po stronie
  20. mv - przenosi lub zmienia nazwy plików albo katalogów
  21. nice - zmienia priorytet uruchamianego programu
  22. passwd - zmienia Twoje hasło
  23. ps - wyświetla procesy
  24. pwd - wyświetla nazwe aktualnego katalogu
  25. quota - limity dyskowe
  26. rm - usuwa pliki albo katalogi
  27. rmdir - usuwa katalog
  28. sort - sortuje linie
  29. talk - rozmowa z innym użytkownikiem
  30. wc - wyświetla ilość linii albo słów


cat - wyświetla zawartość pliku
cat pobiera plik i wysyła jego zawartość na standardowe wyjście (w tym wypadku na twój terminal, dokąd nie przekierujesz go gdzieś indziej), więc jest to komenda używana najczęściej do czytania plików, albo łączenia razem kilku plików tekstowych
cat ex
wyświetla zawartość pliku ex.

cat ex1 ex2 > newex
tworzy plik newex zawierający kolejno zawartość plików ex1 i ex2


cd - zmienia aktualny katalog
cd jest używane by zmienić aktualny katalog na inny.
 
 
cd dir1
zmienia aktualny katalog tak że staje się nim dir1. dir1 może być albo pełną ścieżką dostępu do katalogu (np. /etc/mail), albo może być ścieżką relatywną do aktualnego katalogu (np. ../mail/sent).
 
cd
zmienia katalog na twój domowy.
 
cd ..
zmienia katalog na nadrzędny.


chmod - zmienia prawa dostępu do pliku lub katalogu
chmod zmienia prawa dostępu do plików i/lub katalogów przy użyciu symboli albo ósemkowych (liczbowych) identyfikatorów praw dostępu. poniżej znajduje się lista możliwych symboli:
u  użytkownik   dodanie praw dostępu                 ;   r  odczyt
g  grupa        usnięcie praw dostępu                 ;  w  zapis
o  inni        =  ustawienie praw dostępu               x  wykonanie (dla plików),
                                                                 dostęp (dla katalogów)
Poniższe przykłady pokazują wykorzystanie komendy chmod:
chmod u=rw file1
ustawia prawa dostępu do pliku file1 na odczyt i zapis dla użytkownika. Żadne inne prawa dostępu nie są ustawiane.
 
chmod u+x,g+w,o-r file1
dodaje możliwość wykonywania przez użytkownika, zapisu przez członków grupy i odczytu przez innych pliku file1.
 
chmod u+w,go-x dir1
daje możliwość użytkownikowi zapisu do katalogu oraz wyklucz możliwość dostępu dla członków grupy i innych do katalogu dir1.


compress - kompresuje plik
compress zmniejsza zawartość podanego pliku zamieniając go plikem o takiej samej nazwie z roszerzeniem .Z. Jeżeli kompresja nie zmiejszy objętości pliku, to nie zostanie wykonana.
compress file1
utworzy plik file1.Z i usunie plik file1.
 
 
compress -v file2
skompresuje file2 i poda informacje o kompresji:
file2 : Compression 50.26 -- replaced with file2.Z
Aby rozkompresować pliki należy użyć komendy uncompress - spowoduje to podmienienie pliku o podanej nazwie orginalnym plikiem. Np. jeżeli posiadamy plik2.Z, to należy wpisać uncompress pilk2

cp - kopiuje plik
Komenda cp jest używana do sporządzenia kopii plików i katalogów.
cp file1 file2
kopiuje zawartość file1 do file2. Komenda cp nie może skopiować pliku do takiej samej nazwy.
 
 
cp file3 file4 dir1
tworzy kopie plików file3 i file4 z takimi samymi nazwami do katalogu dir1. Aby kopiowanie się powiodło katalog dir1 musi istnieć
 
 
cp -r dir2 dir3
tworzy rekursywną kopię katalogu dir2 razem z zawartością do katalogu dir3. Jeżeli dir3 nie istnieje cp tworzy go, a w nim kopię zawartości dir2.


date - wyświetla aktualny czas i datę
date zwraca informacje a aktualnej dacie i godzinie, np:
Tue Mar 25 15:21:16 GMT 1997

diff - wyświetla różnice pomiędzy plikami tekstowymi
diff file1 file2 pokazuje różnice pomiędzy plikami tekstowymi file1 i file2. Standardowy format informacji zawiera numery linii w formacien1 a n2,n3 i n4,n5 c n6,n7, gdzie na1 a n2,n3 oznacza że file2 zawiera dodatkowe linie od n2 do n3 począwszy od linii n1 w pliku file1, natomias n4,n5 c n6.n7 oznacza że linie n4 do n5 w pliku file1 różnią się od linii n6 do n7 w pliku file2. Po każdej linii diff wyświetla odpowiednie linie tekstu, gdzie < poprzedza linie z pliku file1 a>poprzedza linie z pliku file2.
diff posiada wiele opcji jak na przykład diff -i która ignoruje wielkość znaków w plikach lub też diff -b która ignoruje spacje poprzedzające początek tekstu w linii.
 diff dir1 dir2 posortuje zawartość plików katalogach dir1 i dir2 poczym porówna ze sobą kolejne pliki.

echo - wyświetla argumenty na standardowym wyjściu
echo wyświetla na na standardowym wyjściu podane argumenty. Zasadniczo jest to komenda używana przez skrypty shellowe.
echo argument1
wyświetla argument1 na standardowym wyjściu (np. na zdalnym terminalu)


file - rozpoznaje typ pliku
file sprawdza zawartość pliku i stara się rozpoznać jego typ.
file file1
potrafi stwierdzić dla przykładu czy file1 jest źródłem programu, programem wykonywalnym czy też skryptem shell, ale zapamiętaj że ta komenda nie jest doskonała!


find - wyszukuje odpowiednie pliki albo katalogi
find szuka plików w podanym katalogu i jego podkatalogach.
find . -name '*.f' -print
szuka w aktualnym katalogu i podkatalogach plików których nazwa kończy się na .f i wyświetla ich nazwy na standardowe wyjście. Opcja -printjest konieczna tylko w niektórych werjsach tej komendy lub w niektórych dystrybucjach Linux'a/Unix'a/BSD.
 
find /local -name core -user user1 -print
szuka w katalogu /local i jego podkatalogach plików które nazywają się core i należą do użytkownika o loginie user1.


finger - wyświetla informacje o użytkowniku
finger może być użyty do uzyskania informacji na swoim hoście albo na innych hostach.
finger
wyświetli informacje o użytkownikach aktualnie zalogowanych na hoście na którym jesteś.
 
 
Login     Name           TTY   Idle     When         Where
user1     Julian Brown   p1      2      Mon 09:04    sole.cam.ac.uk
user2     Joyce Smith    p3     17      Tue 08:24    carp.cam.ac.uk
finger user1
wyświetla dodatkowe informacje o użytkowniku user1.
 
finger user1@sole.cam.ac.uk
wyświetla informacje o użytkowniku user1 na hoście sole.cam.ac.uk o ile ten host ma uruchomioną usługę finger.


ftp - program do transferu plików
ftp jest interaktywnym programem do transfery plików. Podczas sesji na jednym hoście ftp jest używane do zalogowania się na innego hosta i kopiowania plików pomiędzy tymi hostami.
 Poniżej przedstawiona jest przykładowa sesja ftp do serwera orka.wsd.edu.pl:
ftp orka.wsd.edu.pl
Jeżeli połączenie powiedzie się zostanie wyświetlony komunikat o podanie nazwy użytkownika:
Name  (orka.wsd.edu.pl:user1)  :
(w miejscu user1 pojawi się nazwa twojego loginu na lokalnym hoście). Jeżeli posiadasz konto o takiej samej nazwie na orka.wsd.edu.pl poprostu naciśnij Enter; jeżeli twój login na orka.wsd.edu.pl jest inny wpisz go i naciśnij Enter. Później zostaniesz poproszony o hasło.
Po zalogowaniu się przy użyciu ftp znajdziesz się w swoim katalogu domowym na orka.wsd.edu.pl. Niektóre komendy takie jak cd, mkdiri ls będą dostępne. Inne przydatne komendy to:
help
lista dostępnych komend podczas pracy ftp.
 
get remote1 local1
tworzy kopie pliku remote1 ze zdalnego hosta w pliku local1 na lokalnym hoście. Jeżeli nie podasz nazwy lokalnego pliku (local1) plik zostanie stworzony pod tą samą nazwą.
 
put local2 remote2
tworzy kopie pliku lokalnego local1 na zdalnym hoście pod nazwą remote2. Komenda ta jest odwrotnością komendy get.
 
quit
kończy sesje ftp
Niektóre serwery oferują usługą zwaną "anonimowe ftp" (ang. anonymous ftp). Jest to usługa polegająca na udostępnianiu tylko do odczytu różnych zbiorów oprogramowania i nie tylko. Aby skorzystać z tej usługi zamiast swojej nazwy użytkownika podaj login anonymous lub ftp (nie zawsze działa). Jako hasło należy podać swój adres e-mail.


grep - przeszukuje plik w poszukiwaniu danych ciągów znaków lub wyrażeń
grep wyszukuje w plikach linii z podanym tekstem i wyświetla je na standardowe wyjście.
grep motif1 file1
przeszukuje pilk file1 w poszukiwaniu linii zawierających motif1. Jeżeli nie podamy nazwy pliku, grep będzie operował na standardowym wejściu.
 
grep motif1 file1 file2 ... filen
przeszuka pliki file1 file2 ... filen w poszukiwaniu ciągu znaków motif1.
 
grep -c motif1 file1
wyświetli liczbę linii zawierających motif1 zamiast ich samych.
 
 
grep -v motif1 file1
wyświetli linie które NIE zawierają motif1.
grep -i motif1 file1
wyświetli linie które zawierają motif1 ale bez zwracania uwagi na wielkość liter.
 
grep -r motif1 directory1
przeszuka katalog directory1 (a więc wszystkie pliki i pliki w podkatalogach) w poszukiwaniu motif1.


kill - zabija proces
Aby zabić proces przy użyciu komendy kill należy znać jego id (PID). PID może być odszukany za pomocą komendy ps. Zakładając że PID to 3429, wtedy
kill 3429
powinno zabić proces.


ls - wyświetla nazwy plików w katalogu
ls wyświetla zawartość katalogu i może zostać użyte do wyświetlenia informacji o plikach i katalogach.
ls dir1
wyświetla nazwy plików i katalogów w katalogu dir1 (z wyłączeniem plików których nazwa zaczyna się od . ). Jeżeli nie podamy dir1, zostanie wyświetlona lista plików w aktualnym katalogu.
 
ls -a dir1
wyświetli wszystkie pliki w katalogu (nawet te z . na początku).
 
ls -l file1
podaje dokładne informacje na temat pliku file1 - prawa dostępu, właściciela, wielkość oraz czas ostatniej modyfikacji.
 
ls -l dir1
wyświetla dokładne informacje o plikach w katalogu dir1. By uzyskać informacje na temat katalogu dir1 (a nie plikach w nim zawartych) należy użyć komendy:
ls -ld dir1

man - wyświetla instrukcje obsługi dla programu
man wyświetla instrukcje obsługi do danego programu lub komendy o ile informacje są dostępne.
man command1
wyświetli informacje o komendzie command1, np. man cp albo manman.
 
man -k keyword
wyświetla tematy stron w których nagłówkach podane jest słowo kluczowe keyword. Użyteczne jeżeli nie znasz nazwy komendy a szukasz informacji jak coś wykonać ;-). man -k kopiowanie (gdy nie masz polskich instrukcji dostępnych wpisz man -k copy) powinno wyświetlić między innymi informacje o komendzie cp.


mkdir - tworzy katalog
mkdir służy do tworzenia nowych katalogów.
mkdir newdir
utworzy katalog o nazwie newdir.
mkdir -p może być być używane by tworzyć katalogi wraz ze wszystkim nadrzędnymi katalogami które nie istnieją
mkdir -p dir1/dir2/newdir
utworzy katalogi dir1 w nim dir2 a następnie newdir.


more - przegląda plik tekstowy strona po stronie
more wyświetla tekst ekran po ekranie.
more file1
wyświetla ekran po ekranie plik file1. Wciśnij spacje aby zobaczyć następną stronę, ? - aby zobaczyć dodatkowe komendy i informacje na temat komendy more oraz q aby zrezygnować z oglądania pliku.
 
more -n file1
wyświetli po n lini tekstu na ekran, np. more -10 file1.


mv - przenosi lub zmienia nazwy plików albo katalogów
mv służy do zmiany nazwy plików lub katalogów lub przenoszenia ich w inne miejsce.
mv file1 file2
zmienia nazwe pliku z file1 na file2.
 
mv dir1 dir2
zmienia nazwę katalogu dir1 na dir2.
 
mv file1 file2 dir3
przenosi pliki file1 i file2 do katalogu dir3.


nice - zmienia priorytet uruchamianego programu
nice służy do zmiany priorytetu wykonywania procesu na niższy niż zwykle. Na przykład:
nice compress file1
wykona kompresje pliku file1 z niższym priorytetem niż zwykle. W ten sposób zmniejszysz ilość zasobów serwera jakie zużywasz.


passwd - zmienia twoje hasło
Użyj komendy passwd aby zmienić swoje hasło dostępu do konta. Zostaniesz poproszony o swoje dotychczasowe hasło i dwukrotnie poproszony o swoje nowe hasło. W każdy z tych wypadków wpisywane hasło nie będzie wyświetlone na ekranie terminala.

ps - wyświetla procesy
ps wyświetla informacje o procesach aktualnie wykonywanych na twoim hoście.
ps
wyświetla informacje o twoich procesach na hoście.
 
ps -a
wyświetla informacje o wszystkich procesach na serwerze.
Składnia komendy ps jest różna w zależności od systemu operacyjnego a nawet jego konkretnej dystrybucji, a także od ograniczeń nakładanych przez administratorów.

pwd - wyświetla nazwe aktualnego katalogu
Komenda pwd wyświetla pełną ścieżkę dostępu do katalogu w którym aktualnie się znajdujesz. 

quota - limity dyskowe
quota wyświetla informacje o ograniczeniach pojemności dyskowej użytkownika.
quota
pokazuje informacje o podmontowanych systemach plików na których masz ograniczenia.
 
quota -v
pokaże dokładne informacje o twoich plikach na każdym z systemów plików.


rm - usuwa pliki albo katalogi
rm jest używane do usuwania plików i katalogów. Aby usunąć plik musisz mieć oczywiście odpowiednie prawa dostępu do niego.
rm file1
usunie plik file1. Jeżeli użyjesz
 
rm -i file1
zostaniesz zapytany czy jesteś pewien usunięcia pliku. W wielu dystrybucjach systemów Unixo-podobnych jest to domyślna opcja mająca na celu zabezpieczenie przed usunięciem wielu plików.
 
rm -r dir1
rekursywnie usuwa zawartość katalogu dir1 wraz z jego podkatalogami i oczywiście sam katalog dir1. Komenda ta powinna być używana z należytą ostrożnością :^).


rmdir - usuwa katalog
rmdir usuwa podany pusty katalog. Jeżeli chcesz usunąć katalog z plikami powinieneś użyć komendy rm -r.
rmdir exdir
usunie pusty katalog exdir.


sort - sortuje linie
Komenda sort sortuje linie podane ze standardowego wejścia alfabetycznie według tablicy znaków ASCII i wynik wysyła na standardowe wyjście.
sort -d
używa tzw. "kolejności słownikowej", gdzie tylko litery, cyfry i spacje są używane do porównania.
 
sort -r
podaje wynik w odwrotnej kolejności.
 
sort -n
sortuje linie według poprzedzającego je ciągu cyfr (czyli numeru).


talk - rozmowa z innym użytkownikiem
talk umożliwia rozmowę na żywo pomiędzy dwoma użytkownikami.
talk user1
powoduje rozpoczęcie konwersacji z użytkownikiem o loginie user1 (musi na nią odpowiedzieć komendą talk twój_login) o ile jest on zalogowany na tej samej maszynie co ty. Żeby rozpocząć kowersacje z użytkownikiem na innym hoście niż ty (zwanej np. darkstar.wsps.edu.pl) należy wpisać:
 
talk user1@darkstar.wsps.edu.pl
aby tamten użytkownik mógł odpowiedzieć na twoją rozmowę musi wpisać talktwój_login@twój_host.


wc - display a count of lines, words and characters
wc liczy liczbę linii, słów i znaków w plikach. Jeżeli nie podamy nazwy pliku wc będzie liczyć te dane ze standardowego wyjścia.
wc file1
wyświetli coś takiego:
 3     12     184     file1
co należy odczytywać iż file1 posiada 3 linie, 12 słów i 184 znaki. Istnieją opcje które nakazują wc wyświetlać tylko te informacje które chcemy:wc -l pokaże liczbę linii, wc -w liczbę słów a wc -ctylko liczbę znaków.